Aile Hukuku

Nafaka Çeşitleri Nelerdir?

Nafaka Çeşitleri Nelerdir?

Nafaka türleri, Medeni Kanun’da düzenlenmiştir. Türk Medeni Kanunu’na göre dört adet nafaka çeşidi bulunmaktadır. Bu çeşitler şu şekilde sıralanabilmektedir:

  • Tedbir Nafakası: Boşanma davası öncesinde veya dava sürecinde eşin veya çocukların geçiminin sağlanabilmesi için hükmedilen nafaka çeşididir.
  • İştirak Nafakası: Boşanma kararının kesinleşmesi sonrası çocuğun velayeti kendisinde olmayan eşin çocuğun giderlerine katılmasını sağlamak için hükmedilen nafakadır.
  • Yoksulluk Nafakası: Boşanma davasının kesinleşmesi sonrası boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek kişi lehine hükmedilen nafaka çeşididir.
  • Yardım nafakası: Bir kimsenin yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan altsoyu, üstsoyu veya kardeşlerine ödemesine hükmedilen nafaka çeşididir.

Tedbir Nafakası Nedir?

Tedbir Nafakası Nedir?

Tedbir nafakası, boşanma davası öncesinde veya dava sürecinde talep edilebilmektedir. Boşanma davası açılmadan önce tedbir nafakası davası açılabilmesi için haklı bir sebep olması gerekmektedir. Kişinin haklı bir sebeple evi terk etmesi veya eşinin haklı bir sebep olmadan aile konutunu terk etmesi bu nafakanın talep edilebilmesi için haklı bir sebep olarak değerlendirilmektedir. Delil konusunda kısıtlama bulunmamaktadır. Tedbir nafakası davasında yargılama yapmaya görevli mahkeme Aile Mahkemesi’dir. Aile Mahkemesinin bulunmadığı yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi, Aile Mahkemesi sıfatıyla yargılama yapmaktadır. Medeni Kanun’un 200. maddesi uyarınca koşullar değiştiğinde nafaka miktarında değişiklik yapılması veya kaldırılması söz konusu olabilmektedir.

Boşanma davası sürecinde tedbir nafakası için ayrı bir dava açmaya gerek bulunmamaktadır. Hakim, durumun koşullarına göre resen veya talep üzerine tedbir nafakası kararı vermektedir. Medeni Kanun’un 169. maddesinde bu durum “Boşanma veya ayrılık davası açılınca hakim, davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, eşlerin mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri resen alır.” şeklinde hükme bağlanmıştır.

Tedbir Nafakası Nasıl Hesaplanır?

Tedbir nafakası miktarı hesaplaması, hakim tarafından takdir edilmektedir. Hakimin takdir yetkisini kullanırken göz önünde bulunduracağı kriterler şu şekildedir:

  • Çocukların ve eşin bakımını ve korunmasını sağlayacak şekilde hesaplanması gerekmektedir.
  • Tarafların gelir durumu, mevcut malvarlıkları, çocukların yaşı, ortak konutun giderleri, temel ihtiyaçlar, her iki tarafın mali gücü göz önünde bulundurulacaktır.

İştirak Nafakası Nedir?

İştirak nafakası, velayet sahibi olmayan eş aleyhine çocuğun giderlerine ortak olması için hükmedilen bir nafaka çeşididir. İştirak nafakası belirlemesinde eşlerin kusuru değil, çocuğun üstün yararı göz önünde bulundurulmaktadır. Türk Medeni Kanunu’nun 182. ve 329. maddelerinde düzenlenmiştir.

Velayet kararından önce tedbir nafakasına hükmedilmişse, boşanma sürecinin tamamlanmasıyla ve boşanma kararının kesinleşmesiyle bu nafaka iştirak nafakasına dönüştürülmektedir. Bununla birlikte boşanma davasından ayrı olarak da iştirak nafakası talep edilebilmektedir. İştirak nafakası davasında görevli mahkeme Aile Mahkemesi’dir. Aile Mahkemesinin bulunmadığı yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi, Aile Mahkemesi sıfatıyla yargılama yapmaktadır. İştirak nafakası talep edilebilecek kişiler ise şu şekildedir:

  • Velayet sahibi eş
  • Çocuğun yasal vasisi
  • Temyiz kudretine sahip çocuk

İştirak Nafakası Nasıl Hesaplanır?

İştirak Nafakası Nasıl Hesaplanır ?

İştirak nafakası miktarı hesaplaması yapılırken çocuğun ihtiyaçlarına ve anne babanın mali gücüne göre belirlenmektedir. Nafaka miktarı belirlenirken göz önünde bulundurulan temel kriterler şu şekildedir:

  • Çocuğun yaşı
  • Eğitim durumu
  • Ekonomik koşullar
  • Anne ve babanın mali durumu

İştirak nafakası günün koşullarına göre değişeceği için sonraki yıllarda ne miktarda ödeneceği de hakim tarafından belirlenebilmektedir. Sonraki yıllardaki artırım miktarı belirlenmişse daha sonra uyarlama davası açılabilmektedir. Nafaka uyarlama davası değişen koşullara uyum sağlamak için açılmaktadır. Çocuğun eğitim masraflarının artması veya mali durumlardaki değişiklikler uyarlama davası açılması için haklı sebep oluşturmaktadır.

İştirak nafakasının ödenme süresi çocuğun durumuna göre değişiklik göstermektedir. Çocuğun 18 yaşı doldurması, evlenmesi veya ergin kılınması ile iştirak nafakası ödemeleri sona ermektedir. Ancak çocuk 18 yaşını doldurmuş veya mahkeme kararı ile ergin kılınmış olmasına rağmen eğitimi devam ediyorsa, iştirak nafakası eğitim hayatının sonuna kadar devam edebilecektir.

Yoksulluk Nafakası Nedir?

Yoksulluk nafakası, boşanma durumunda yoksulluğa düşecek eş lehine hükmedilen bir nafaka türüdür. Yargıtay içtihatlarına göre bir tarafın yoksulluğa düşeceği varsayımının yapılabilmesi için bireyin maddi varlığı için zorunlu ihtiyaçlarını karşılayabilecek mali gücünün bulunmaması gerekmektedir. Yoksulluk durumu salt gelir sahibi olup olmamaya göre belirlenebilen bir durum değildir. Örneğin bir tarafın asgari ücretle çalışıyor olması veya yetim maaşı sahibi olması yoksul olmadığına karine teşkil etmemektedir. Durumun özelliklerine göre yoksulluk durumu tayin edilmektedir.

Yoksulluk nafakası süreli bir nafaka çeşidi değildir. Bununla birlikte nafaka ödenmesi borcunu ortadan kaldıran haller bulunabilmektedir. Nafakanın ortadan kalkacağı durumlar şu şekilde örneklendirilebilmektedir:

  • Taraflardan birinin ölümü
  • Nafaka alacaklısının evlenmesi
  • Nafaka alacaklısının yoksulluk halinin ortadan kalkması
  • Nafaka alacaklısının evli olmamakla birlikte evliymiş gibi başkası ile yaşaması
  • Nafaka alacaklısını haysiyetsiz hayat sürmesi

Yoksulluk Nafakası Nasıl Hesaplanır?

Yoksulluk nafakası miktarı hesaplaması hakim tarafından yapılmaktadır. Hakim sonraki yıllarda değişecek olan hayat koşullarını da öngörerek ileriki yıllar için de artırım miktarı belirlemesi yapabilmektedir. Hesaplama yapılırken tarafların sosyal ve mali durumları dikkate alınmaktadır. Artırım miktarında ise sınır ÜFE artış oranıdır. Bununla birlikte tarafların gelir durumunda olağanüstü bir değişiklik söz konusu ise nafaka miktarında bu sınır dikkate alınmamaktadır.

Yardım Nafakası Nedir?

Yardım Nafakası Nedir?

Yardım nafakası, boşanma sürecine bağlı bir nafaka türü değildir. Türk Medeni Kanunu’nun 364. maddesinde düzenlenmiştir. İlgili maddeye göre yoksulluğa düşecek olan alt soy, üst soy ve kardeşlerce talep edilen bir nafaka çeşididir.

Yardım nafakasına hükmedilebilmesi için bireyin maddi varlığını devam ettirmek için zorunlu giderlerini karşılayabilecek maddi gücünün olmaması gerekmektedir. Yardım nafakası talep edilirken mirastaki sıra takip edilmektedir. Yani alt soy veya üst soydan önce kardeşlerden talep edilememektedir. Örneğin kişinin kendi çocuğu nafaka verebilecek durumda ise kardeşinden nafaka talep etmesine imkân bulunmamaktadır.

Yardım nafakası davası da Aile Mahkemesi’nin görevli olduğu bir davadır. Aile Mahkemesinin bulunmadığı yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi, Aile Mahkemesi sıfatıyla yargılama yapmaktadır. Davaya bakmaya yetkili mahkeme ise taraflardan birinin yerleşim yeri mahkemesidir.

Yardım Nafakası Nasıl Hesaplanır?

Yardım nafakası hesaplaması yapılırken yoksulluk kavramının belirlemesinde Yargıtay içtihatları göz önünde bulundurulmaktadır. Buna göre bir kişinin yoksulluk içinde olduğuna hükmedilebilmesi için muhakkak gelir sahibi olmaması gerekmemektedir. Dul veya yetim maaşı alan bir kişi de hayat şartları göz önünde bulundurulduğunda yoksul kabul edilebilmektedir. Hatta bir kişinin asgari ücretle çalışarak düzenli gelir sahibi olması durumunda dahi yoksulluk nafakasına hükmedilebilmektedir. Ancak bunun için yeme, içme, barınma, kültür, eğitim gibi maddi varlığını devam ettirme ve geliştirmeye yönelik giderleri karşılamaya gücünün yetmiyor olması gerekmektedir. Hakim şartları göz önünde bulundurarak nafaka miktarını takdir etmektedir. İstem halinde sonraki yıllar için nafaka artırım miktarı belirlemesi de yapılmaktadır.

Nafaka Alacaklarında Zamanaşımı Nedir?

Nafaka alacaklarında zamanaşımı 10 yıl olarak belirlenmiştir. Ancak nafakaya ilişkin ilamlar geçerliliğini koruyacaktır. Örneğin 10.11.2008 yılında bir nafaka türüne hükmedildiyse ve ödemeler için 10.11.2019’da icraya başvuru yaptıysanız, 10.11.2009’dan önceki nafakalar için zamanaşımı süresinin dolduğu kabul edilmektedir. Nafakaya ilişkin mahkeme kararının yerine getirmemenin yaptırımı bulunmaktadır. Zamanaşımı süresi dolmadan talep edilmesi gerekmektedir.

İcra İflas Kanunu gereğince iştirak ve yoksulluk nafakalarının ödenmemesi durumunda nafaka borçlusu 3 aya kadar tazyik hapsi ile cezalandırılmaktadır.  Nafaka alacakları için aylık nafakanın tamamını karşılayacak kadar maaşa haciz koyulabilmektedir. Bu sayede nafaka alacağı tahsil edilmektedir. Nafaka alacağı, nafaka alacaklısının hayatını idame ettirmesi için önemli bir alacak olması sebebiyle emekli maaşına dahi haciz koyulabilmektedir.

Aile ve Boşanma hukukuyla alakalı daha fazla içeriğe ulaşmak için hemen Aile Hukuku Makaleleri sayfamızı ziyaret et.

Daha detaylı bilgi almak için Bilgiç Hukuk Bürosu ile iletişim kurabilirsiniz.

0553 351 62 23

Avukat Ezgi Merve SAPMAZ

BİLGİÇ HUKUK BÜROSU


Bu metinden kısmen alıntı yapılması yahut metnin farklı bir mecrada paylaşılması durumunda alıntı yapılan yahut paylaşılan yazıya aşağıdaki ibareler eklenmelidir.

”Yukarıdaki makalenin tüm hakları yazarı Avukat Ezgi Merve SAPMAZ’e aittir ve makale, yazarı tarafından Bilgiç Hukuk Bürosu (www.bilgichukuk.com.tr) sayfasında yayınlanmıştır.”

 

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu