Ceza Hukuku

İşkence Suçu ve Eziyet Suçu Nedir?

İşkence Suçu Nedir?

İşkence suçu bir kamu görevlisi tarafından, bir kişiye karşı insan onuruyla bağdaşmayan, fiziki ve ruhi yönden acı çekmesine, algılama veya irade kabiliyetlerinin etkilenmesine, aşağılanmasına neden olacak yönde hareketlerde bulunulmasıdır. İşkence suçu bu yönleriyle insanlık onuruna aykırı filler içermektedir. Söz konusu hareketlerin sistematik bir şekilde ve bir sürece yayılarak işlenmiş olması gerekmektedir. Aksi takdirde tek seferden oluşan hareketler işkence suçunu oluşturmamaktadır. Yargıtay kararlarının da bu yönde olduğu görülmektedir.

“İşkencenin bir amacının olması, sistematik ve sürekli olması unsurları açısından olaya bakıldığında, olay ani gelişmiş ve bir sürece yayılmadan aynı zaman diliminde son bulmuştur. Sanığın mağduru döverek bir şey elde etmek amacı yoktur, belirlenememiştir. Yani mağdurun gözaltına alındığı olayla ilgili itiraf ettirme, delil elde etme veya başka bir amaçla hareket etme amacı belirlenememiştir. Sanığın eylemini önceden tasarladığı, sistematik ve sürekli olduğu söylenemez. Ani başlayıp aynı zaman diliminde sonuçlanmıştır. Kaldı ki sanığın eyleminin sonuçlarının ağır olması bu eylemin işkence olarak nitelendirilmesini gerektirmez. Sanığın belirlenen eyleminin sonuçlarına göre cezasının belirlenmesine yönelik ceza sistemimiz vardır, suçların belli boyutlara ulaşma ve nitelikli hâllerinde ceza artırımına gidilmektedir. Kamu görevlilerinin bazı suçları işlemesi hâlinde cezaların arttırılması düzenlenmiştir. Somut olayda mahkemece TCK’ 86/3-d ve e fıkrası uygulanmıştır. Bu sebeplerle sanığın eyleminin kanımızca yaralama suçu niteliğinde kabul edilmesi gerektiği,” görüşüyle..”(Yargıtay Ceza Genel Kurulu E: 2017/ 753 K: 2019 / 497 K.T: 25.06.2019)

İnsan onuru, yaşama hakkı, vücut dokunulmazlığı, irade özgürlüğü, adil yargılanma hakkı ve kamu idaresinin saygınlığı konuları; işkence suçu ile koruma altına alınmak istenen değerlerdir.

İşkence suçunun konusu işkenceye uğrayan insanın vücududur. İşkence fiillerinin gerçekleşmesi ile mağdur açısından maddi veya manevi zararlar ortaya çıkabilmektedir.

İşkence Suçunun Faili Kimdir?

İşkence suçu niteliği itibari ile özgü suçlar kategorisinde yer almaktadır. Yani kanunun belirttiği sayılı kişiler tarafından işlenmesi mümkündür. Başka kişilerin aynı yöndeki eylemleri bu suça vücut vermeyecektir. İleride açıklayacağımız üzere bu fiillerin kamu görevlisi dışında biri tarafından işlenirse işkence suçu oluşmayacaktır. Burada “eziyet” suçundan bahsedilmesi gerekecektir.

İşkence suçu açıkladığımız üzere ancak bir kamu görevlisi tarafından işlenebilmektedir. Memurluk sıfatı burada işkence suçunun kurucu unsurunu oluşturmaktadır.

İşkence suçu, kamu görevlisinin sahip olduğu kamu görevinin kendisine verdiği nüfuzu kötüye kullanması suretiyle işlenmektedir. Yani bu suçun kamu görevlisi tarafından kamu görevi ile bağlantılı olarak işlenmesi gerekmektedir. Bu sebeple görevin ifası sırasında veya görev dışında da işlenmesi olasıdır. Aranan şart görevinin verdiği nüfuzun kullanılmasıdır.

  • İşkence suçunun işlenmesine iştirak eden sivil bir kişi bulunması halinde, iştirak eden yardım eden veya azmettiren sıfatlarını haiz kişi de kamu görevlisiymiş gibi cezalandırılacaktır. Bu husustaki TCK m. 94/4 şu şekildedir:

Bu suçun işlenişine iştirak eden diğer kişiler de kamu görevlisi gibi cezalandırılır”.

Bu suça iştirak eden kişinin kamu görevlisi olmaması, cezalandırma açısından bir fark yaratmamakta olup kişinin kamu görevlisi gibi cezalandırılmasına yol açmaktadır.

İşkence Suçu Nasıl İşlenir?

İşkence Suçu Nasıl İşlenir?

İşkence suçu kasten işlenmektedir. Bu suç seçimlik hareketli bir suçtur. Yani kanunda sayılan sonuçları doğuran davranışlar bu suça vücut verecektir. Bu davranışlar şunlardır:

  • Kişiye karşı insanlık onuru ile bağdaşmayan ve kişinin fiziki veya ruhi açıdan acı çekmesine neden olan hareketler
  • Kişiye karşı insanlık onuru ile bağdaşmayan ve kişinin algılama veya irade kabiliyetlerini etkileyen hareketler
  • Kişiye karşı insanlık onuru ile bağdaşmayan ve kişinin aşağılanmasına sebep olan hareketler

Bu şekilde olup yukarıda sayılan sonuçlara sebebiyet verecek davranışlar esasen kasten yaralama, hakaret, tehdit, cinsel taciz niteliği taşıyan eylemler olacaktır. Bu eylemlerin işkence suçu niteliğinde olabilmesi için ayrıca sistematik bir şekilde ve belli bir süreç içinde işlenmesi gerekmektedir.

Niteliği gereği belirli bir süreç içinde gerçekleştirilebilen hareketler sistematik olduğundan bir kez yapılmakla işkence suçunu oluşturacaktır.

İşkence Suçunun Unsurları Nelerdir?

  • Fiil kamu görevlisi tarafından kamu görevi nedeniyle yapılmış olmalıdır.
  • Fiil sistematik olarak ve bir süreç içinde meydana gelmelidir.
  • Fiil insanlık onuru ile bağdaşmayan ve kişinin fiziki veya ruhi açıdan acı çekmesine, algılama veya irade kabiliyetlerini etkilenmesine ve kişinin aşağılanmasına neden olacak hareketler içermelidir.

İşkence Suçunun Cezası Nedir?

Suçun temel şekli ile işlenmesi halinde fail hakkında 3 yıldan 12 yıla kadar hapis cezasına hükmedilmektedir.

  • -İşkence fiilinin çocuğa, beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye ya da gebe kadına karşı işlenmesi ve

-Suçun avukata veya diğer kamu görevlisine karşı görevi dolayısıyla işlenmesi

Halinde 8 yıldan 15 yıla kadar hapis cezasına hükmedilir.

  • İşkence fiilin cinsel yönden taciz şeklinde vuku bulması halinde 10 yıldan 15 yıla hapis cezasına hükmedilir.
  • İşkence suçunun işlenmesine yardım eden veya azmettiren kişiler de kamu görevlisi gibi cezalandırılır.
  • İşkence suçu nedeniyle verilen hapis cezalarının para cezasına dönüştürülmesi mümkün değildir.
  • İşkence suçu nedeniyle hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmemektedir.
  • İşkence suçunda hükmolunan hapis cezası hakkında erteleme yönünde karar verilmemektedir.

Neticesi Sebebiyle Ağırlaştırılmış İşkence Suçu Nedir?

Neticesi Sebebi ile Ağırlaşmış İşkence Suçu Nedir?

  • Kamu görevlisinin kamu görevi nedeniyle işlediği işkence suçunu oluşturan fiil;

-mağdurun duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına neden olduysa,

– mağdurun konuşmasında sürekli zorluğa neden olduysa,

-mağdurun yüzünde sabit iz bıraktıysa,

-mağdurun yaşamını tehlikeye sokan bir duruma neden olduysa,

– gebe bir kadına karşı işlenip de çocuğunun vaktinden önce doğmasına neden olduysa,

Bu durumda cezanın yarı oranında artırılmasına karar verilmektedir.

  • Kamu görevlisinin kamu görevi nedeniyle işlediği işkence suçunu oluşturan fiil mağdurun;

-İyileşmesi imkanı olmayan bir hastalığa veya bitkisel hayata girmesine neden olduysa,

-Duyularından veya organlarından birinin işlevinin kaybetmesine neden olduysa,

-Konuşma ya da çocuk yapma kabiliyetlerini yitirmesine neden olduysa,

-Yüzünün sürekli değişikliğine neden olduysa,

– Gebe bir kadına karşı işlenip de çocuğunun düşmesine neden olduysa,

Bu durumda cezanın bir kat artırılmasına karar verilmektedir.

  • İşkence eylemleri vücutta kemik kırılmasına sebebiyet verdiyse, kırığın etki derecesi değerlendirilerek sekiz yıldan on beş yıla hapis cezasına hükmedilmektedir.
  • İşkence sonucunda mağdur ölmüş ise bu durumda fail hakkında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükmedilir.

İşkence Suçunda Zamanaşımı Süresi Ne Kadardır?

İşkence suçunda zamanaşımı süresi belirlenmemiştir. Bu nedenle işkence fiilinin cezasının zamanaşımına uğraması söz konusu olmayacaktır.

İşkence Suçunda Görevli ve Yetkili Mahkeme Hangisidir?

İşkence suçunda ceza yargılaması yapmakla görevli mahkemeler Ağır Ceza Mahkemeleridir. Yetkili mahkeme ise genel hükümlere göre belirlenir. Buna göre yetkili mahkeme suçun işlendiği yer mahkemesidir. Suçun işlendiği yer belli değil ise şüpheli veya sanığın yakalandığı yer, yakalanmamışsa yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Şüpheli veya sanığın Türkiye’de yerleşim yeri yoksa Türkiye’de en son adresinin bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir. Mahkemenin bu suretle de belirlenmesi olanağı yoksa, ilk usul işleminin yapıldığı yer mahkemesi yetkilidir.

Eziyet Suçu Nedir?

Eziyet Suçu Nedir?

Eziyet suçu bir kişiye karşı insanlık onuru ile bağdaşmayacak ve fiziksel ve ruhsal acılar çekmesine, algılama veya irade kabiliyetlerinin etkilenmesine ya da aşağılanmasına sebebiyet verecek davranışların, kamu görevlisi niteliği bulunmayan kişiler yani siviller tarafından yapılmasıdır.

Bu fiillerin sistematik olarak ve belli bir süreç dahilinde yapılmış olması gerekmektedir.

Eziyet suçunun konusunu insan onuru ve vücut dokunulmazlığı oluşturmaktadır.

Eziyet Suçunun Faili Kimdir?

Eziyet suçunun faili herkes olabilir. Eziyet suçu, işkence suçunun kamu görevlileri tarafından olmayıp sivil kişiler tarafından işlendiği şekli olarak bilinmektedir.

Eziyet Suçu ile İşkence Suçunun Farkı Nedir?

Eziyet suçu kamu görevlisi olmayan kimseler tarafından işlenirken; İşkence suçunda failin kamu görevlisi olması aranmaktadır. Yani failleri açısından farklılık göstermektedirler. Bu iki suçun da yargılaması resen yapılmaktadır, şikayet aranmamaktadır.

Eziyet Suçu ile Kötü Muamele Suçunun Farkı Nedir?

Kötü muamele suçunun mağdurunun ancak fail ile aynı evde yaşayan bir kimse olması mümkündür. Kötü muamelede fail ile mağdur arasında bu yönden özel bir ilişki bulunması gerekmektedir, eylemin sistematik olması gerekmemektedir. Eziyet suçunda ise özel bir ilişki olması gerekmemektedir; eziyete konu eylem sistematik ve sürekli olmalıdır.

“Bu suçlarda temel özellik, kötü davranmadır. Bu kötü davranma, mağdurun onur ve şerefiyle bağdaşmayan muameleye tabi tutulması, ona acı veren ve insan olarak hak etmediği bir işlem uygulanması olabilir. Bu eylemler çoğunlukla, yaralama, tehdit, sövme gibi yasanın başka maddelerinde açıkça düzenlenmiş suçlar dışında kalan eylemleri kapsar. Bu eylemler, çıplak gezdirme, aç bırakma, sürekli alay etme, korkutma gibi olabilirler. Bu eylemler aynı zamanda bu bölümde incelenen eziyet suçunu da oluşturan eylemlerdir. Eziyet suçu ile bu suçları ayırt etmek açısından, eziyet suçu bakımından sistematik olma ve süreklilik unsurunun aranacak olup ve kastın bu unsurları da kapsaması gerekmektedir. Öte yandan eziyet genel bir suç tipi iken, diğer suçlar için faille mağdur arasında özel bir ilişki olması gerekir.

Somut olayda mağdura yönelik eylemlerin uzun zaman dilimine yayıldığı yönündeki tanık beyanları ile mağdurun tüm aşamalardaki istikrarlı beyanları ve hükmün gerekçesine göre sanık G… A…’ın mağdura vücudunun çeşitli yerlerinde morluk oluşturacak şekilde vurmak, aç bırakmak, sürekli aşağılamak, terlikle yaralamak şeklindeki eylemlerinin bir bütün halinde eziyet suçunu oluşturduğu anlaşılmakla sanık G… A… ile ilgili tebliğnamedeki bozma düşüncesine iştirak edilmemiştir.

Yapılan yargılamaya, dosya içeriğine, toplanıp karar yerinde gösterilen ve değerlendirilen delillere, oluşa ve mahkemenin soruşturma sonucunda oluşan inanç ve takdirine, suçun oluşumuna ve niteliğine uygun kabul ve uygulamasına, hukuka uygun, yasal ve yeterli olarak açıklanan gerekçeye göre sanıklar müdafiinin, suçun sübutuna, delillerin mahkumiyete yeterli olmadığına, eksik incelemeye, suç vasfına yönelik yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle hükümlerin (ONANMASINA), 13.06.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.” (Yargıtay 8 C.D. Esas No: 2014/439 Karar No:2014/14662)

Eziyet Suçunun Unsurları Nelerdir?

Eziyet Suçunun Unsurları Nelerdir?

  • Eziyet suçuna vücut veren fiil;
  • Sistematik olarak ve bir süreç içinde meydana gelmelidir.
  • İnsanlık onuru ile bağdaşmayan ve kişinin fiziki veya ruhi acılar çekmesine, algılama veya irade kabiliyetlerini etkilenmesine ve kişinin aşağılanmasına neden olacak hareketler içermelidir.

Mağdura karşı şu fiillerin sistematik bir şekilde yapılması halinde eziyet suçundan oluştuğu Yargıtay kararlarında kabul görmüştür:

  • Eve hapsetmek
  • Aç bırakmak
  • Çıplak şekilde gezdirmek
  • Dışkı yedirmek, idrar içirmek
  • Belli aralıklarla dövmek
  • Aşağılamak
  • Korkutmak

Gibi fiiller eziyet suçunu oluşturmaktadır.

Eziyet Suçunun Cezası Nedir?

  • Eziyet suçunun temel şekillerde işlenmesi halinde fail hakkında iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasına hükmedilmektedir.
  • Eziyet suçu başka bir suç ile birlikte işlenirse, cezası ağır olan suçtan faile ceza verilecektir.
  • Eziyet suçunda hükmolunan hapis cezası para cezasına çevrilmemektedir.
  • Eziyet suçunda hükmolunan hapis cezası hakkındaki hükmün açıklanmasının geriye bırakılmasına karar verilmemektedir.
  • Eziyet suçunda hükmolunan hapis cezası hakkında erteleme yönünde karar verilebilmektedir.

Eziyet Suçunun Cezasının Artmasına Sebep Olan Haller Nelerdir?

Eziyet suçunda cezanın artırılmasını gerektiren iki durum mevcuttur:

Eziyet fiilinin;

  • Çocuğa, beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye ya da gebe kadına karşı,
  • Üst soy veya alt soya, babalık veya analığa ya da eşe karşı işlenmesi halinde fail hakkında üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezasına hükmedilmektedir.

Eziyet Suçunda Görevli ve Yetkili Mahkeme Hangisidir?

Eziyet suçunda ceza yargılaması yapmakla görevli mahkemeler Asliye Ceza Mahkemeleridir. Yetkili mahkeme ise genel hükümlere göre belirlenir. Buna göre yetkili mahkeme suçun işlendiği yer mahkemesidir. Suçun işlendiği yer belli değil ise şüpheli veya sanığın yakalandığı yer, yakalanmamışsa yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Şüpheli veya sanığın Türkiye’de yerleşim yeri yoksa Türkiye’de en son adresinin bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir. Mahkemenin bu suretle de belirlenmesi olanağı yoksa, ilk usul işleminin yapıldığı yer mahkemesi yetkilidir.

Stajyer Avukat Beste Sanem Şahin

Ceza hukukuyla alakalı daha fazla içeriğe ulaşmak için hemen Ceza Hukuku Makaleleri sayfamızı ziyaret et.

Daha detaylı bilgi almak için, Bilgiç Hukuk Bürosu ile iletişim kurabilirsiniz.

0553 351 62 23

Avukat Ezgi Merve SAPMAZ

BİLGİÇ HUKUK BÜROSU


Bu metinden kısmen alıntı yapılması yahut metnin farklı bir mecrada paylaşılması durumunda alıntı yapılan yahut paylaşılan yazıya aşağıdaki ibareler eklenmelidir.

”Yukarıdaki makalenin tüm hakları Bilgiç Hukuk Bürosu’na aittir ve yazarı tarafından Bilgiç Hukuk Bürosu (www.bilgichukuk.com.tr) sayfasında yayınlanmıştır.”

Bu ibare eklenmek şartıyla, metinden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun alıntılar yapılabilir ve metin farklı mecralarda paylaşılabilir, yazarın izni olmaksızın aksine hareket edilemez.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu