Ceza Hukuku

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) Nedir?

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) Nedir?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması , ceza yargılamasında mahkeme tarafından belirlenen cezaya karşın, sanığın iyi hali ve kasıtlı suç işlememesi durumunda sanığa ikinci bir şans verilmesi anlamına gelmektedir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, ceza alan sanığın belirli bir süre denetim altında tutulması sonucunda netleşmektedir. Denetim süresi içerisinde kasıtlı bir suç işlemeyen ve tüm yükümlülükleri yerine getirmeyen sanıkların cezaları, mahkeme kararıyla infaz edilmiş sayılmaktadır. Sanığın denetim altında tutulması ve cezanın bireyselleştirmesi, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumu tarafından gerçekleştirilir.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması nedir

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararının Suç Şartları Nelerdir?

HAGB kararında suç şartları, kararın dahil edildiği ya da karar dışı bırakılan suçlar aşağıda detaylıca ele alınmıştır:

  • 477 sayılı Disiplin Mahkemeleri Kanunu kapsamında yer alan disiplin suçlarının ceza süresine bakılmaksızın, kanun gereği hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmemektedir.
  • 02.2008 tarihinden önce işlenmiş disiplin suçları için hükmün açıklanmasının geri bırakılması yasası çıkarılmaktadır.
  • Karşılıksız çek keşide etme suçu sebebiyle ceza alan kişilere, hükmün açıklanmasının geri bırakılması uygulanmamaktadır.
  • İmar kirliliğine sebep olma suçundan hüküm giyen kişiler, hükmün açıklanmasının geri bırakılması takibine alınmaz ve kişilerin cezaları kaldırılmaz.
  • Tazyik ve disiplin sebebiyle hapis cezası alınan suçlar, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına dahil edilmemektedir.
  • Anayasa 174’üncü maddede koruma altına alınmış, inkılap kanunlarında yer alan suçlar, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına dahil edilmez.

Ceza Muhakemesi Kanunu tarafından belirlenen kurala göre, HAGB kararında gerekli görülen şartların tamamına uyum sağlamayan sanıkların bu kurumdan yararlanabilmeleri mümkün değildir. 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında yer alan suçlara, 6352 sayılı kanunda yapılan değişikliklerle birlikte hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına dahil edilmektedir. Propaganda ya da örgüte yardım sebebiyle hapis cezası alan ancak iyi hal gösteren ve gerekli şartları taşıyan kişiler, kurum kararından faydalanabilmektedir.

sanığa dair hükmün açıklanmasının geri bırakılması şartları nedir

Sanığa Dair Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararı Şartları Nelerdir?

HAGB kararında sanığın özellikleri ve sanıkta aranan genel nitelikler şunlardır:

  • Sanığın önceki zamanlarda kasten işlediği bir suç sebebiyle hapis cezası bulunuyorsa, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kapsamında değerlendirme yapılmamaktadır.
  • Kasten işlenen suçun karşılığında para cezası ya da hapis cezası alınmasının herhangi bir önemi bulunmamaktadır. Kişilerin daha önce işledikleri kasten suçlar, yeni suçun hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına dahil edilmesini engellemektedir.
  • Önceki dönemlerde taksirle işlenen suçlar sebebiyle hüküm giyen ve hapis cezası alan sanıklar, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına dahil edilmektedir.
  • Trafik kazası, iş kazası ya da farklı bir kaza sonucunda ölüm ve yaralama olayı sebebiyle mahkûm edilmiş bir kişi, sonradan işlediği kasıtlı suçunda hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına dahil edilmektedir.
  • Kasıtlı bir suç işlenmemesine karşın, adli sicilde denetimli serbestlik ibaresi yer alan kişiler, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına dahil edilmektedir.
  • Daha önce kasıtlı bir suç işleyip mahkûm edilen bir kişi, tekerrür hükümlerinin uygulanması için gerekli sürenin aşılması durumunda, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına dahil edilmektedir.

HAGB Kararı Hapis Cezasına Etki Eder Mi?

Hapis cezasında hükmün açıklanması kararının verilebilmesi için hapis cezasının en fazla 2 yıl olması gerekir. 2 yıldan daha fazla süreyle alınan hapis cezalarında, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kanunu uygulanmamaktadır. 18 yaşından küçük olan çocukların aldığı cezaların hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına dahil edilebilmesi için en fazla 2 yıl olması zorunlu tutulmuştur. Hapis cezasının 2 yıldan az olması durumunda, suçun kasten ya da kazayla işlenmesi gibi bir ayrım yapılmamaktadır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kanununa dahil edilecek suçların, kanun kapsamında hariç tutulan suçlardan olmaması ve 2 yıldan az olması, karara dahil edilmek için yeterli olacaktır. Kasten adam yaralama, uyuşturucu madde kullanımı, kasten adam yaralama, hırsızlık ve dolandırıcılık gibi suçların ceza süresi 2 yıldan az olması şartıyla, kişiler HAGB kararına dahil edilmektedir.

Adli Para Cezasında Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararı Nedir?

Adli para cezasında HAGB kararının uygulanabilmesi için cezanın en fazla 2 yıl olması gerekir. Adli para cezaları, hapis cezası olarak uygulanabileceği gibi ceza karşılığında maddi ödemenin de yapılabileceği ceza türleridir. Kişilerin suçlarına karşın, mahkeme tarafından adli para cezasına hükmedilmişse, bu ceza için hükmün açıklanmasının geri bırakılması denetimi uygulanabilir. Ancak bu konuda dikkat edilmesi gereken nokta, mahkeme tarafından doğrudan adli para cezasının verilmesidir. Hapis suçunun adli para cezasına çevrilmesi durumunda, ceza için hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı uygulanmamaktadır. Mahkemenin kararı doğrudan adli para cezası olması durumunda, sanık için hükmün açıklanmasının geri bırakılması denetim süreci başlatılmaktadır. Uygun bulunan sanıkların cezaları geri alınır ve sicil temizlenir.

Suç Sonucu Mağdurun Uğradığı Zararın Telafi Edilmesi

Suç nedeniyle zarara uğranması durumunda, alınan cezaların HAGB kararına dahil edilmesi için tüm zararın karşılanması gerekir. Kasten ya da kazayla işlenen suçlar sonucunda, bireysel ya da kamusal olarak zararlar oluşabilir. Bu zararın maddi bedelinin suçlu tarafından karşılanması şartıyla, alınan ceza hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına dahil edilmesi söz konusudur. Suç sonucunda ortaya çıkan manevi zararlar, maddi olarak karşılanamaz. Zarara uğrayan şey aynen karşılanabilir ve yerine yenisi getirilebilirse, zarar telafi edilmiş sayılır. Ancak manevi olarak aynen iade edilemeyecek suçların karşılığı, tanzim yoluyla alınmaktadır. HAGB kararına dahil edilen suçun ortaya çıkardığı zarar, bilirkişi incelemesi sonucunda tespit edilmelidir.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararı

Mahkeme Tarafından Sanığın Tekrar Suç İşlemeyeceğine Kanaat Edilmesi

Sanığın suç tekrarı yapmayacağı konusunda, mahkemenin kanaate varması gerekir. Sanıkların mahkemedeki tutumları, davranışları, genel karakter özellikleri dikkate alınarak, sanıkların aynı suçu tekrardan işleyip işlememesi konusunda kanaate varılmaktadır. Mahkeme esnasında, kişilerin genel davranışlarının gözlemlenmesi sonucu bu kanaate varılmamaktadır. Kişilerin sicillerinde olumsuz bir durumun olması, tutanaklarda olumsuz bir karakteristik durumun yer alması ya da kişiler hakkında bilinen bir olumsuzluğun bulunup bulunmaması gibi kriterler incelenerek, Yargıtay yerleşik içtihatları kapsamında HAGB kararı çıkarılmaktadır.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Denetim Sürecinde Tekrar Suç İşlenmesi

HAGB kararında denetim süreci, kararın açıklanmasının ardından 5 yıl olarak değerlendirilmektedir. Kararın açıklanmasının ardından, sanıkların 5 yıl boyunca denetlendiğinden, bu süre içerisinde herhangi bir suçun işlenmemesi gerekir. 18 yaşından küçük olan çocukların denetim süresi, 3 yıl olarak hesaplanmıştır. Süre içerisinde tekrar suç işlenip işlenmemesine göre 2 farklı sonuçla karşılaşılmaktadır:

  • Denetim süresi içerisinde kasten bir suç işlenmemesi ve yargıç tarafından belirlenen diğer hükümlere uyumlu davranılması durumunda, HAGB kararıyla belirlenen hüküm ortadan kalkacaktır. Suç işlemeyen kişilerin dahil oldukları davalar düşer ve kişiler, davadan önceki hukuki pozisyonlarına geri dönerler.
  • 3 yıllık ya da 5 yıllık denetim süresi içerisinde kasten suç işleyen ya da hakimler tarafından belirlenen kriterlere uyum sağlamayan kişilerin suçları, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararından çıkarılmaktadır. Kişilerin yargı sürecinde dahil oldukları suçlar ve cezalar tekrardan gündeme getirilir ve mahkeme tarafından kesin hüküm verilir.

Denetim süresi içerisinde, kasıtlı olarak suç işleyen sanıkların mahkemeye konu olan cezaları, olduğu gibi işleme alınmaktadır. Yeni suçla birlikte, eski suçun hükmü de ele alınır ve iki suç birleştirilerek yeni hüküm belirlenir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı 7 gün içerisinde itiraz kanun yolu kullanılabilir.

Ceza hukukuyla alakalı daha fazla içeriğe ulaşmak için hemen Ceza Hukuku Makaleleri sayfamızı ziyaret et.

Daha detaylı bilgi almak için Bilgiç Hukuk Bürosu ile iletişim kurabilirsiniz.

0553 351 62 23

Avukat Ezgi Merve SAPMAZ

BİLGİÇ HUKUK BÜROSU


Bu metinden kısmen alıntı yapılması yahut metnin farklı bir mecrada paylaşılması durumunda alıntı yapılan yahut paylaşılan yazıya aşağıdaki ibareler eklenmelidir.

”Yukarıdaki makalenin tüm hakları yazarı Avukat Ezgi Merve SAPMAZ’e aittir ve makale, yazarı tarafından Bilgiç Hukuk Bürosu (www.bilgichukuk.com.tr) sayfasında yayınlanmıştır.”

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu