Ceza Hukuku

Hakaret Suçu ve Cezası

Hakaret Suçu Nedir?

5237 sayılı Türk Ceza Kanunun 125. Maddesinde düzenlenen hakaret suçu şerefe karşı suçlar kategorisinde yer almaktadır. Hakaret suçunun hukuki konusu kişinin şerefi ve saygınlığıdır. Bu suç ancak kasten işlenebilmektedir. Hakaret suçu yapısı itibariyle teşebbüse elverişli değildir.

Bu suçun oluşması şu hallerde mümkündür:

-Bir kişiye onurunu, şerefini ve saygınlığını rencide edebilecek biçimde somut bir fiil ya da olgu isnat edilmesi,

-Sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldırılması halinde hakaret suçu oluşmaktadır.

Hakaret suçunun oluştuğundan bahsedebilmek için söz konusu hakaret eyleminin o kişiyi küçük düşürmeye yönelik olarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Hakaret Suçu ile Korunan Hukuki Değer Nedir?

Kişilerin saygınlığı ve de onuru bu suçun hukuki konusunu oluşturmaktadır.

Hakaret suçu ile birlikte kişinin hem kendisine karşı duyduğu içsel değerinin (iç onurun), hem de başka kişilerin açısından oluşan değeri, toplum içindeki saygınlığının (dış onurun) korunması amaçlanmaktadır.

Hakaret Suçunun Faili ve Mağduru Kimdir?

Hakaret suçu genel nitelikte bir suç olduğu için herkes tarafından işlenebilmektedir. Yine herkes bu suçun mağduru olabilmektedir. Tüzel kişiler dışında herkes bu suçun mağduru olabilir. Tüzel kişiler bu suçun mağduru olamayacaksa da “suçtan zarar gören” konumuna sahip olacaktır. Bunun yanında kişilerin küçük olması veya akıl hastalığının bulunması söz konusu eylemi suçun kapsamı dışında bırakmayacaktır.

Önemle belirtmek gerekir ki bu suç sadece yaşayanlara karşı işlenebilir. Ölmüş olan bir kişi bu suçun mağduru olamaz. Bir kişinin ölümünden sonra anısına hakaret edilmesi başka bir suça vücut vermektedir. Bu da Türk Ceza Kanunumuzun 130. Maddesinde düzenlenmiş bulunan “Kişinin Hatırasına Hakaret” suçudur. Ancak kişilerin bu suç nezdinde cezalandırılabilmesi işin söz konusu hakaretin en az 3 kişinin şahitliğinde işlenmesi gerekmektedir.

Hakaret Eyleminin Kapsamı Nedir?

Hakaret Eyleminin Kapsamı Nedir?

Hakaret suçu, hukuki anlamda “seçimlik hareketli” suçlar kategorisinde yer almaktadır. Yukarıda bahsettiğimiz üzere bunlar “somut bir eylem veya olgu isnat etmek” ve “sövmek” olarak kanunumuzda belirtilmiştir. Her iki eylem de cezai açıdan aynı sonucu doğurmaktadır, aynı şekilde cezalandırılmaktadır.

Yargıtay’a göre “…lan” sözü kaba hitap şeklinde görülmüş olup rencide edici boyuta ulaşmadığından bahisle hakaret suçunu oluşturmamaktadır. (4. CD, 30.01.2014, E. 2012/35914, K. 2014/2639)

Beddua şeklindeki söz grupları da hakaret kapsamına girmemektedir. Mağdura yönelik söylenen “Seni sevmiyorum, Allah senin belanı versin” şeklindeki sözler beddua niteliğinde olduğundan hakaret suçunu oluşturmamaktadır. (4. CD, 30.10.2013, E. 2012/8506, K. 2013/26562)

Kişiye isnat edilen fiilin gerçek bir durumu yansıtması yalnızca ceza kısmını etkileyecektir. Yani suç oluşacaktır ancak iddia edilen hususun gerçekliğinin ispatlanması halinde fail bu suçtan dolayı cezalandırılamayacaktır.

Mağdura karşı kör, şaşı, topal, kambur, AIDS’li demekle hakaret suçu oluşur.

Sinkaf içeren söz grupları her koşulda aşağılayıcı ve hakaret içerikli sözler olarak kabul edilmektedir. ( CGK, 14.10.2008, E. 2008/4-170, K. 2008/220)

Huzurda Hakaret ve Gıyapta Hakaret Nedir?

Söz konusu hakaret eğer ki doğrudan hakarete konu kişi muhatap alınarak yöneltilirse, huzurda hakaret suçu oluşacaktır. Ancak burada dikkat edilmesi gereken nokta şudur ki, mağdur ve failin yüz yüze bulundukları bir ortamda gerçekleşmesi gerekli değildir. Fail bilerek ve isteyerek doğrudan mağdura duyurabildiyse bu da yeterlidir. Yani yazılı, görüntülü, sesli iletiler ile de huzurda hakaret suçu işlenebilmektedir. (TCK madde 125/2)

Söz konusu hakaret mağdurun olmadığı bir yerde, kendisinin doğrudan bu hususu öğrenemeyeceği şekilde yöneltilir ise gıyapta hakaret suçu oluşacaktır. Ancak burada bir koşulun daha gerçekleşmesi gereklidir. Hakaret fiilinin “en az üç kişiyle ihtilat edilerek işlenmesi” gerekmektedir. Yani üç kişinin huzurunda o üç kişinin de bu hususu duymasının amaçlanması sonucunda hakaret suçunun işlenmesi gerekir.

Hakaret Suçunda Cezanın Artırılmasını Gerektiren Haller Nelerdir?

Hakaret suçunda verilen cezanın artırılmasını gerektiren nitelikli unsurlar 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 125. Maddesinin 3. Ve 4. Fıkralarında sayılmıştır. Bunlar:

  • Suçun kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenmesi
  • Suçun dini, siyasi, sosyal, felsefi inanç, düşünce ve kanaatlerini açıklamasından, değiştirmesinden, yaymaya çalışmasından, mensup olduğu dinin emir ve yasaklarına uygun davranmasından dolayı işlenmesi
  • Kişinin mensup bulunduğu dine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle işlenmesi
  • Suçun aleni olarak işlenmesi

Cezanın Azaltılmasını veya Kaldırılmasını Gerektiren Haller Nelerdir?

Hakaret suçunda cezanın kaldırılmasını veya azaltılmasını gerektiren nitelikli unsurlar 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunun 127. ve 129. Maddelerinde sayılmıştır. Bunlar:

  • Hakaret suçunun isnat edilen bir fiil sebebiyle işlenmesi ve isnat edilip suç oluşturan fiilin kesinleşmiş mahkumiyet kararıyla ispat edilmiş olması halinde faile ceza verilmez.
  • Hakaret suçunun haksız bir fiile tepki olacak şekilde işlenmiş olması halinde verilecek ceza 1/3 üne kadar indirilebileceği gibi ceza verilmekten de vazgeçilebilir.
  • Hakaret suçunun kasten yaralama suçuna tepki olarak işlenmesi halinde faile ceza verilmez.
  • Karşılıklı olarak hakaret suçunun işlenmesi halinde, somut olayın özelliklerine göre faile veya faillere verilecek ceza 1/3 üne kadar indirilebileceği gibi ceza verilmekten de vazgeçilebilir.

eleştiri hakkının kullanılmasının hakaret suçuna etkisi

Eleştiri Hakkının Kullanılmasının Hakaret Suçuna Etkisi Nedir?

Eleştiri hakkının kullanılmış olması söz konusu eylemi hukuka uygun hale getirecek ve suç olmaktan çıkaracaktır. Yargıtay’a göre de kişinin şerefine, onuruna ve saygınlığına müdahalede bulunmayıp sadece AĞIR ŞEKİLDE ELEŞTİRİ niteliği taşıyan sözler hakaret suçuna vücut vermez. Eleştirinin doğasından kaynaklanan sertlik suç oluşturmaz eleştiri övgü olmadığına göre sert, kırıcı ve incitici olması da doğaldır (CGK, 03.07.2001, E.2001/9-312, K. 2001/155).

Hakaret Suçu Şikayete Bağlı Mıdır?

Basit hakaret suçu şikayete bağlı bir suçtur. Bu suçun soruşturulması ve kovuşturulması için, mağdurun şikayeti aranmaktadır. Bu suçlar aynı zamanda uzlaştırmaya tabidir.

Nitelikli hakaret suçu ise şikayete tabi değildir. Soruşturulması ve kovuşturulması için şikayet aranmadığından suçun oluştuğunun resmi makamlarca haber alınmasının ardından resen tahkikata başlanır. Nitelikli hakaret suçunun mağduru da suç için öngörülen zamanaşımı süresi içerisinde şikayet hakkını kullanabilir. Bu suç için öngörülen zamanaşımı süresi 8 yıldır.

Örneğin 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 131/1. Maddesi uyarınca kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hakaret suçunda şikayet aranmaksızın soruşturmaya ve kovuşturmaya başlanacaktır. Bu işlemler re ’sen başlatılacaktır, şikayet aranmayacaktır.

Hakaret Suçunda Görevli Mahkeme Hangisidir?

Hakaret suçlarında ceza yargılaması yapmakla görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemelerinin görev alanına girmektedir.

Hakaret Suçunda Zamanaşımı Süresi Nedir?

Basit hakaret suçunda bir zamanaşımı süresi öngörülmüştür. Bu süre mağdurun hakaret eden kişiyi ve söz konusu hakareti öğrenmesinden itibaren 6 AYDIR. Bu süre içinde şikayet hakkının kullanılması gereklidir. Aksi takdirde hakkın kaybı söz konusu olacaktır.

Hakaret Suçunun Cezası Nedir?

Hakaret suçunun basit halinde öngörülen ceza üç aydan iki yıla kadar hapis cezası veya adli para cezasıdır. Hakim, bu cezalardan birini takdir edebilir.

Hakaret suçunun kamu görevlisine karşı görevinden dolayı, dini, siyasi, sosyal, felsefi inanç, düşünce ve kanaatlerini açıklamasından, değiştirmesinden, yaymaya çalışmasından, mensup olduğu dinin emir ve yasaklarına uygun davranmasından dolayı, kişinin mensup bulunduğu dine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle işlenmesi halinde verilecek ceza 1 yıldan az olamaz.

Ayrıca hakaret suçunun aleni bir şekilde işlenmesi halinde verilecek ceza 1/6 oranında artırılır.

Hakaret Suçunda Avukat Tutmak Zorunlu Mudur?

Hakaret suçu kural olarak avukat ile temsilin zorunlu olduğu suçlardan değildir. Ancak yargılama sırasında savunmanın olması gerektiği gibi yürütülmesi, en iyi ve hızlı sonucun elde edilmesi ve hak kaybına uğranılmaması için Silivri Ceza Avukatından yardım alınması kişilerin yararına olacaktır.

Ceza hukukuyla alakalı daha fazla içeriğe ulaşmak için hemen Ceza Hukuku Makaleleri sayfamızı ziyaret et.

Daha detaylı bilgi almak için, Bilgiç Hukuk Bürosu ile iletişim kurabilirsiniz.

0553 351 62 23

Avukat Ezgi Merve SAPMAZ

BİLGİÇ HUKUK BÜROSU


Bu metinden kısmen alıntı yapılması yahut metnin farklı bir mecrada paylaşılması durumunda alıntı yapılan yahut paylaşılan yazıya aşağıdaki ibareler eklenmelidir.

”Yukarıdaki makalenin tüm hakları Bilgiç Hukuk Bürosu’na aittir ve yazarı tarafından Bilgiç Hukuk Bürosu (www.bilgichukuk.com.tr) sayfasında yayınlanmıştır.”

Bu ibare eklenmek şartıyla, metinden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun alıntılar yapılabilir ve metin farklı mecralarda paylaşılabilir, yazarın izni olmaksızın aksine hareket edilemez.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu